Binnenin de eerste reactor die onbeperkte energie zou kunnen produceren: een revolutie in de maak?

JJanneke 18 december 2023 07:48

In de Provence werken vooraanstaande wetenschappers aan 's werelds grootste en meest ambitieuze wetenschappelijke experiment: het bewijzen van de haalbaarheid van kernfusie op industriële schaal. Maar wat houdt dit in voor onze toekomstige energievoorziening en het klimaat?

Het ambitieuze ITER-project

In het zonnige zuiden van Frankrijk ontplooit zich een wetenschappelijk experiment van ongekende schaal. Het International Thermonuclear Experimental Reactor (ITER) project, ondertekend in 2006 door de VS, EU, Rusland, China, India en Zuid-Korea, heeft als doel om aan te tonen dat kernfusie - de reactie die onze zon en sterren van energie voorziet - op industriële schaal haalbaar is. Meer dan 30 landen werken samen in dit enorme project, dat de bouw van 's werelds grootste magnetische inperkingskamer, of tokamak, omvat.

Kernfusie: de energie van de toekomst?

Kernfusie klinkt misschien als iets uit een sciencefictionfilm, maar het is een beproefd natuurkundig proces. Wanneer twee lichte atoomkernen samensmelten, vormen ze een zwaardere kern en komt er een massale hoeveelheid energie vrij. Dit is precies wat er in de zon gebeurt, waar waterstofatomen door de enorme zwaartekracht samensmelten. Op aarde onderzoeken we twee methoden om fusie te genereren. Het ITER-project focust op de tweede methode, de magnetische inperkingsfusie, waarbij een kleine hoeveelheid brandstof (deuterium en tritium) wordt verhit tot 150 miljoen graden.

Minder radioactief afval met fusie

Hoewel kernenergie al sinds de jaren 1950 een deel van ons energielandschap is, brengt het ook problemen met zich mee. Kernsplijting, het proces waarbij een atoom wordt gesplitst en een enorme hoeveelheid energie vrijkomt, produceert aanzienlijke hoeveelheden radioactief afval dat veilig moet worden opgeslagen. Daarentegen zou een fusiecentrale van vergelijkbare schaal energie produceren uit slechts enkele grammen waterstof, zonder significant radioactief afval achter te laten.

Ondanks de opwindende potentie van kernfusie staat de technologie nog in de kinderschoenen. Het ITER-project heeft te maken met aanzienlijke vertragingen en budgetoverschrijdingen, grotendeels door de enorme complexiteit van het bouwen van een fusiereactor. Het oorspronkelijke tijdspad stelde 2025 voor als startdatum voor de eerste plasma, met volledige ingebruikname van het systeem gepland voor 2035. Echter, door allerlei tegenslagen en vertragingen veroorzaakt door COVID-19, blijkt dit pad steeds moeilijker te volgen.

In een tijd waarin geopolitieke spanningen hoog oplopen, is het opmerkelijk dat een project als ITER overeind blijft. De deelnemende landen in het project zijn niet altijd ideologisch op één lijn, maar de gezamenlijke droom om kernfusie te realiseren biedt een sterk bindmiddel. Het is deze gezamenlijke ambitie die het project levend houdt, zelfs te midden van de huidige sancties die Europa en anderen tegen Rusland hebben ingesteld.

Kernfusie als langetermijnoplossing voor energievraagstukken

In een tijd waarin de klimaatverandering dringend moet worden aangepakt, is de zoektocht naar een koolstofvrije energiebron urgenter dan ooit. Hoewel kernfusie de belofte van een overvloedige voorraad van dergelijke energie in zich draagt, is het nog een lange weg te gaan voordat deze realiteit wordt. Desondanks stelt ITER dat hun project een langetermijnoplossing is voor energievraagstukken en een potentieel antwoord zou kunnen bieden op toekomstige energie-uitdagingen in het licht van de klimaatverandering.

Meer artikelen

Lees ook

Hier zijn een aantal interessante artikelen op andere sites uit ons netwerk.